قرآن و ادبیات پارسی(۱)
- faraaaz2025
- Dec 27, 2025
- 2 min read
قرآن بالای ادبیات عربی و همینطور بالای ادبیات پارسی تاثیر داشته است. این تاثیرگذاری هم در داستان بوده، هم در شعر و هم در ژانرهای دیگر ادبی. وقتی به ادبیات عربی و پارسی مراجعه کنیم این مورد را متوجه میشویم. البته نمیتوان ادعا کرد روی تمام متن و داستانهای که در پارسی نگاشته شده تاثیر گذاشته، بلکه منظور ما این است روی برخی کتاب و متنها. بهویژه متنهای که قدیم در این زبان نوشته یا خلق شدند.
وداد القاضی معتقد است که قرآن بالای ادبیات پارسی تاثیرگذاشته و این تاثیر را وقتی میبینیم که مراجعه کنیم به داستانها و کتابهای که در زمینهی ادبیات و قصه در این زبان آفریده شدهاند.
این نویسنده که در ادبیات تحقیق کرده و مقاله نوشته تاکید میدارد که ادبیات قرآن از هر نگاه روی ادبیاتها از جمله پارسی تاثیر داشته و حتا قصههایی در این زبان با الهامگیری از قصههای الهی و قرآنی نوشته شدهاند. بهگفتهای این نویسنده، مثنوی معنوی که مهمترین کتاب در ادبیات فارسی است، دارای دهها داستان و قصهای است روح دینی دارد یا از قصههای دینی الهام گرفته شده یا هم شرح این قصهها است.
القاضی مینویسد: «قرآن از راه هاى گوناگون بر ادبیات فارسى تأثیر نهاد. شیوه ادبى قرآنى سجع نه تنها مقدمه ها و دیباچه هاى داراى سبک نویسندگان بر آثارشان را به درجات گوناگون متأثر ساخت، بلکه بر سبک عمومى آنها نیز اثر نهاد. گونه ادبى موسوم به نصیحه الملوک داراى مضامین و شخصیت هاى قرآنى بود. از آنجا که در دوره اسلامى مطالعه قرآن و آگاهى از آن در فرهنگ ایرانى جایگاه مهمى داشت و از آنجا که این فرهنگ در میان طبقات دیندار و بى دین جامعه مشترک بود. توانایى استشهاد صحیح به قرآن در گفتار و نوشتار، همچنین قدرت فهمیدن آن استشهادات، نشانه سطح خوبى از معلومات عمومى محسوب مى شد. از اینرو مى توان انتظار داشت که ارجاع به قرآن در تمام گونه هاى ادبى و تقریباً در آثار همه نویسندگان وجود داشته باشد.»
این نویسنده همچنان میگوید: « اما بارزترین تجلى تاثیر قرآن از دو منظر معانى و زبان را در شعر عرفانى فارسى مى توان یافت. نام اثر فریدالدین عطار نیشابورى (۵۱۳ ـ ۶۲۷/۱۱۱۹ ـ ۱۲۳۰), منطق الطیر, الهام گرفته از آیه ۱۶ سوره نمل است [در این داستان] شانه به سر خردمند به هدایت پرندگان در جستجوى پادشاهشان، سیمرغ ـ پرندهاى که در همان سوره یاد شده است ـمى پردازد.»
فراز، آیینهدار فرهنگ و هنر!
Follow us:
Comments